Wat is specialty coffee?

Specialty coffee is koffie van aantoonbaar hoge kwaliteit. Alleen koffie die minimaal 80 punten scoort op een schaal van 100 mag officieel als specialty coffee worden geclassificeerd. Deze beoordeling gebeurt volgens internationale richtlijnen en wordt uitgevoerd door gecertificeerde koffieproevers.

De term specialty coffee verwijst dus niet naar luxe of marketing, maar naar objectief meetbare kwaliteit, herkomst en zorgvuldige verwerking. In deze uitleg lees je wat specialty coffee precies is, hoe deze classificatie tot stand komt en waarin het verschilt van gewone koffie.

Wat betekent deze kwaliteitsclassificatie?

Deze koffiecategorie staat voor koffie waarbij elke stap in het proces, van teelt tot branding, gericht is op kwaliteit in plaats van volume. Niet snelheid of massa staat centraal, maar aandacht en controle.

Dat betekent dat koffieplanten zorgvuldig worden geteeld, dat alleen rijpe koffiebessen worden geoogst en dat de verwerking nauwkeurig gebeurt. Ook tijdens het branden speelt precisie een belangrijke rol, omdat de brandmethode bepaalt hoe aroma’s en smaakstructuren zich ontwikkelen. Pas wanneer al deze factoren samenkomen én de koffie minimaal 80 punten behaalt, mag officieel worden gesproken van specialty coffee.

Wanneer is koffie officieel specialty coffee?

Koffie wordt als specialty coffee geclassificeerd wanneer deze voldoet aan de kwaliteitsnormen van de Specialty Coffee Association (SCA).

Daarbij gelden vaste criteria:

• een cuppingscore van 80 punten of hoger
• beoordeling door een gecertificeerde Q-grader
• afwezigheid van primaire defecten
• traceerbare herkomst (land, regio en vaak boer of coöperatie)
• consistente kwaliteit per batch

De beoordeling gebeurt blind, zodat herkomst, merk of prijs geen invloed hebben op de score.

Wie bepaalt of koffie specialty is?

De internationale standaard voor specialty coffee wordt vastgesteld door de Specialty Coffee Association (SCA). Binnen dit systeem beoordelen gecertificeerde koffieproevers, zogenoemde Q-graders, de koffie volgens een vast cuppingprotocol.

Tijdens deze professionele proeverij wordt koffie beoordeeld op meerdere onderdelen, waaronder aroma, smaakbalans, zuiverheid, mondgevoel en nasmaak. Elk onderdeel krijgt een score, die samen de uiteindelijke cuppingscore vormen. Op basis van deze score wordt bepaald of koffie commercieel, premium of specialty is.

Hoe wordt specialty coffee beoordeeld?

Bij het beoordelen van specialty coffee wordt gebruikgemaakt van een vast en internationaal erkend proefprotocol. De koffie wordt blind geproefd, zodat persoonlijke voorkeur, merk of afkomst geen rol spelen.

De proever kijkt onder andere naar geur, smaakhelderheid, balans tussen zoetheid en zuren, mondgevoel en de lengte van de nasmaak. Ook wordt gecontroleerd of er sprake is van defecten of ongewenste smaken. Deze systematische aanpak zorgt ervoor dat kwaliteit objectief meetbaar en wereldwijd vergelijkbaar blijft.

Wat zegt een cuppingscore precies?

Een cuppingscore geeft inzicht in de kwaliteit van koffie op basis van smaak en zuiverheid. Hoe hoger de score, hoe verfijnder en consistenter de koffie wordt beoordeeld.

Koffie met een score tussen 80 en 84 punten wordt gezien als goede specialty coffee. Scores boven de 85 punten duiden op zeer hoge kwaliteit, terwijl koffies boven de 90 punten zeldzaam zijn en vaak alleen in kleine hoeveelheden beschikbaar.

Wat is het verschil met gewone koffie?

Goed om te onthouden: Gewone koffie is ontworpen voor schaal en efficiëntie en Specialty coffee is ontworpen voor kwaliteit, herkomst en consistentie.

wordt deze koffie altijd van Arabica gemaakt?

In de praktijk wordt specialty coffee vrijwel uitsluitend geproduceerd van Arabica-variëteiten. Arabica-bonen ontwikkelen meer smaakcomplexiteit en laten zich nauwkeuriger beoordelen binnen het cuppingsysteem. Daardoor zijn ze geschikt voor de kwaliteitsmetingen die specialty coffee vereisen. Hoewel er incidenteel hoogwaardige Robusta-experimenten bestaan, worden deze zelden officieel als specialty coffee geclassificeerd. 

Meer over de basis van specialty coffee lees je op onze pagina over 100% Arabica koffiebonen.

Heeft branding invloed op specialty coffee?

Hoewel de kwaliteit van de groene koffieboon bepalend is, speelt branding een grote rol in het uiteindelijke smaakresultaat. Een te snelle of te hete branding kan aroma’s vervlakken of verbrande tonen veroorzaken.

Binnen specialty coffee ligt de focus daarom vaak op gecontroleerde, langzamere branding. Hierdoor krijgen suikers en aroma’s de tijd om zich te ontwikkelen en blijft de balans behouden.

Is specialty koffie beter dan gewone koffie?

Dat hangt af van wat onder “beter” wordt verstaan. Specialty coffee scoort hoger op smaakzuiverheid, balans, consistentie en herkomsttransparantie. Gewone koffie kan prima voldoen voor dagelijks gebruik, maar biedt doorgaans minder inzicht in kwaliteit en oorsprong.

Waarom ligt de prijs vaak hoger?

Deze categorie koffiebonen is vaak iets duurder dan standaard koffie. Dat prijsverschil ontstaat vooral door hogere opbrengstprijzen voor koffieboeren, handmatige selectie en verwerking, kleinere productiebatches en strengere kwaliteitscontrole. Daartegenover staat dat specialty coffee vaak efficiënter extraheert, waardoor per kop minder koffie nodig is.

Hoe herken je goede specialty coffee?

Als consument kun je specialty coffee herkennen aan duidelijke en transparante informatie, zoals:

• vermelding van herkomst
• branddatum
• informatie over branding
• droge, niet-glanzende koffiebonen
• een heldere geur vóór het malen

Ontbreekt deze informatie volledig, dan is de kans klein dat het om echte specialty coffee gaat.

Kan Specialty koffiekwaliteit worden gebruikt in een volautomaat of espressomachine?

Ja, specialty coffee kan uitstekend worden gebruikt in zowel espressomachines als volautomaten, mits de branding en boonstructuur daarop zijn afgestemd. Niet elke specialty coffee is automatisch geschikt voor elk type machine. Versheid, branding en maling spelen hierbij een belangrijke rol.

Onze manier van branden leggen we uit op de pagina over slow roast coffee.

Waarom steeds meer koffiedrinkers kiezen voor specialty coffee

Steeds meer mensen willen weten wat ze drinken: waar het vandaan komt, hoe het is geproduceerd en waarom het smaakt zoals het smaakt. Deze manier van koffie produceren sluit aan bij de behoefte aan transparantie, kwaliteit en bewust genieten. Bij Calor werken we met zorgvuldig geselecteerde Arabica koffiebonen die aansluiten bij deze kwaliteitsprincipes.

Deze pagina is bedoeld als onafhankelijke uitleg over specialty coffee en wordt periodiek geactualiseerd op basis van internationale kwaliteitsrichtlijnen.